Het fenomeen van de maatschappelijk geëngageerde jong-gepensioneerde is niet nieuw. Toen zakenman Antoon De Pesseroey (° 1917) in 1976 door een fusie zijn burgemeesterschap van Deurle beëindigd zag, ging hij zich inzetten voor een aantal door paters geleide projecten in Haïti door aan onze universiteiten technische ondersteuning voor hen te zoeken. Heel wat bijna of pas afgestudeerden trokken zo een tijd naar Haïti.
De Pesseroey sponsorde eerst alles uit eigen zak, maar besefte wel dat dat op lange termijn niet haalbaar zou blijven. Daarom werd begin 1977 al een vereniging opgericht, PROTOS (Projectgroep voor Technische Ontwikkelingssamenwerking), die datzelfde jaar ook als NGO erkend werd. De afkorting bleef als naam behouden, maar het accent verschoof wel heel erg, van het technische aspect naar capaciteitsversterking van lokale actoren. Die verschuiving kwam er door de ervaring, met scha & schande, dat een sterke lokale beheerstructuur absoluut noodzakelijk is voor de duurzaamheid van een project. Hiermee sloot PROTOS ook aan op de trend tot decentralisatie in veel landen in het zuiden. Ze begeleidden al heel wat kersverse plaatselijke overheden bij het opnemen van hun verantwoordelijkheid, specifiek op het gebied van watervoorziening. Want ook dat veranderde: waar PROTOS oorspronkelijk de technische kant van allerlei projecten op zich nam (ook visteelt, huizenbouw, herbebossing …), ging de NGO zich rond de millenniumwisseling helemaal toespitsen op water en sanitatie. Door hun erkende expertise in deze materie breidde hun actieradius zich mettertijd geografisch uit.
Momenteel is PROTOS in negen landen actief. De bouwheer van elk project is steeds een lokale entiteit, een boerenvereniging of meestal een gemeente. Die werkt een lange termijn-planning uit voor de water- en sanitaire voorzieningen in hun gemeenschap, laat een lastenboek maken, en kiest uit de zich kandidaat gestelde lokale aannemers. Het regionaal PROTOS-kantoor begeleidt dit proces, zorgt voor vorming voor de doelgroep en de bij het project betrokken partijen (ook weer door een lokale vormingsinstelling), en doet aan beleidsbeïnvloeding.
Hier in België is er dan het hoofdkantoor in Gent voor de coördinatie van de zuidwerking en voor de noordwerking. Die noordwerking bestaat uit vormingswerk, pleidooiwerk (ook op internationaal niveau, b.v. input bij het tot stand komen van de Duurzame Ontwikkelingsdoelen), en het steeds verder uitbouwen van een netwerk met alle mogelijk actoren die met water te maken hebben: publieke en privé-bedrijven, studiebureaus, de academische wereld … Partners uit dit netwerk kijken soms de voorstudies van een project na, opgesteld door een studiebureau in het land in het zuiden. Dat is voor beide partijen altijd een interessante en leerrijke ervaring. PROTOS stelt zijn ervaring via de website en persoonlijk advies ter beschikking van wie daar behoefte aan heeft, b.v. aan 4de pijler-organisaties.
Aan het woord kwamen Vincent Volckaert, algemeen directeur van PROTOS, en Marc Despiegelaere, coördinator van de noordwerking.

Podcast: Play in new window | Download